تهدیدهای تجاری و امنیتی دولت او باعث شده اروپا، کانادا و کشورهای آسیایی به دنبال تنوع‌بخشی به روابط اقتصادی و تقویت توان دفاعی خود باشند. هرچند پیروزی دموکرات‌ها در کنگره می‌تواند فشار بر دولت را افزایش دهد، تضمینی برای تغییر سیاست خارجی کاخ سفید نیست.
متحدان آمریکا دیگر منتظر بازگشت گذشته نیستند
در دو سال گذشته، روابط آمریکا با بسیاری از متحدان سنتی‌اش با تنش همراه بوده است. تعرفه‌های تجاری، تهدید به تصرف سرزمین‌های دیگر کشورها، اظهارات ترامپ درباره تبدیل کانادا به ایالت پنجاه‌ویکم آمریکا و تهدیدهای او درباره گرینلند، اعتماد شرکای واشنگتن را تضعیف کرده است.
با این حال، مقام‌های خارجی معتقدند مشکل صرفاً به شخصیت ترامپ محدود نمی‌شود. یک مقام ارشد کانادایی به واشنگتن‌پست گفته است که این کشور از قدرت سازوکارهای دموکراتیک آمریکا اطمینان بیشتری پیدا کرده، اما قصد ندارد مسیر سیاست خارجی خود را تغییر دهد؛ زیرا دیگر باور ندارد روابط دو کشور به شکل گذشته بازگردد. ژرار آرو، سفیر پیشین فرانسه در آمریکا نیز معتقد است ترامپ روند فاصله گرفتن واشنگتن از اروپا را سرعت بخشیده است؛ روندی که به گفته او، در میان بخش‌های مختلف طیف سیاسی آمریکا ریشه دارد.
سیاست «اول آمریکا» فراتر از ترامپ است
یکی از مهم‌ترین نگرانی‌های متحدان آمریکا این است که رأی‌دهندگان آمریکایی، با وجود مخالفت با عملکرد ترامپ، همچنان از اولویت دادن به مسائل داخلی و کاهش تعهدات خارجی کشورشان حمایت می‌کنند. نظرسنجی مؤسسه NORC با همکاری واشنگتن‌پست از بیش از ۹۰ هزار رأی‌دهنده انتخابات میان‌دوره‌ای نشان می‌دهد نگرانی‌های اقتصادی و مسائل داخلی مهم‌ترین عوامل اثرگذار بر تصمیم رأی‌دهندگان بوده‌اند.
جنگ ایران نیز برای حدود یک‌سوم شرکت‌کنندگان، یکی از مهم‌ترین مسائل ملی محسوب شده است؛ اما واکنش رأی‌دهندگان عمدتاً از زاویه افزایش هزینه سوخت و فشار اقتصادی بر خانواده‌های آمریکایی شکل گرفته است. در همین نظرسنجی‌ها نشانه روشنی دیده نشده که رأی‌دهندگان از رفتار ترامپ با متحدان قدیمی آمریکا از جمله تهدیدهای او علیه گرینلند و کانادا، نگران بوده باشند. این مسئله برای متحدان واشنگتن نگران‌کننده است؛ زیرا نشان می‌دهد کاهش توجه آمریکا به امنیت و منافع شرکای خود ممکن است به یک گرایش پایدار در سیاست این کشور تبدیل شده باشد.
اروپا و آسیا به دنبال کاهش وابستگی امنیتی
در نتیجه این بی‌اعتمادی، متحدان آمریکا طی دو سال گذشته تلاش کرده‌اند وابستگی خود به واشنگتن را کاهش دهند. حتی کشورهای عضو پیمان اطلاعاتی «پنج چشم» که آمریکا، کانادا و بریتانیا را در کنار چند شریک دیگر در بر می‌گیرد، برای مقابله با نوسانات سیاست آمریکا به دنبال گزینه‌های جایگزین بوده‌اند. برخی کشورها در برابر تعرفه‌های سنگین دولت ترامپ، روابط تجاری خود با چین، هند و قدرت‌های نوظهور را گسترش داده‌اند. آلمان، ژاپن و کره جنوبی نیز پس از مشاهده تعلیق کمک‌های نظامی و اطلاعاتی دولت آمریکا به اوکراین، سرمایه‌گذاری در توان دفاعی خود را افزایش داده‌اند.
به باور کارشناسان، این روند در نهایت می‌تواند قدرت و نفوذ جهانی آمریکا را تضعیف کند؛ اما متحدان واشنگتن در شرایط فعلی گزینه چندانی جز آماده شدن برای سناریوهای مختلف ندارند. چارلز کوپچان، استاد روابط بین‌الملل دانشگاه جورج‌تاون هشدار داده است که رهبران جهان نباید نتیجه انتخابات میان‌دوره‌ای را نشانه بازگشت آمریکای قابل اعتماد گذشته تلقی کنند. به گفته او، رهبران آلمان و ژاپن همچنان نمی‌دانند آیا می‌توانند در شرایط بحرانی روی حمایت آمریکا حساب کنند یا نه.
پیروزی دموکرات‌ها در کنگره می‌تواند فشار بیشتری بر دولت ترامپ وارد کند تا در موضوعاتی مانند تحریم روسیه و حمایت نظامی از اوکراین با متحدان همکاری کند. با این حال، کارشناسان تأکید می‌کنند که کنترل کنگره لزوماً مانع تصمیم‌های یک‌جانبه رئیس‌جمهور نخواهد شد. استیون ورتایم، پژوهشگر بنیاد کارنگی معتقد است وضعیت رئیس‌جمهور در سال‌های پایانی قدرت می‌تواند دو پیامد متفاوت داشته باشد: از یک سو، کنگره ممکن است دولت را تحت فشار قرار دهد و حتی برخی جمهوری‌خواهان از ترامپ فاصله بگیرند؛ از سوی دیگر، رئیس‌جمهور ممکن است برای ثبت میراث سیاسی خود، بیش از گذشته به دنبال نمایش نقش‌آفرینی در عرصه جهانی باشد.
اظهارات اخیر ترامپ درباره اوکراین و تصمیم‌های او در قبال تحریم‌های روسیه نیز نشان می‌دهد که تغییر ترکیب کنگره الزاماً به معنای تغییر فوری سیاست خارجی کاخ سفید نیست. متیو ویتاکر، سفیر آمریکا در ناتو تأکید کرده است که سیاست خارجی ایالات متحده تغییر نکرده است؛ اما همین موضع برای برخی مقام‌های اروپایی نگران‌کننده است. یوناتان وسویو، دیپلمات پیشین استونی، با اشاره به ضرورت حمایت دوحزبی کنگره از امنیت کشورش گفته است دوران اتکای اروپا به دیگران برای تأمین امنیت آینده خود به پایان رسیده است.
شکست انتخاباتی ترامپ شاید قدرت سیاسی او را در داخل آمریکا محدود کند، اما برای متحدان واشنگتن به معنای پایان نگرانی‌ها نیست. آنچه بیش از همه آنها را نگران کرده، این برداشت است که سیاست فاصله گرفتن از تعهدات جهانی و اولویت دادن به منافع داخلی، دیگر صرفاً برنامه یک رئیس‌جمهور نیست؛ بلکه به بخشی از فضای سیاسی آمریکا تبدیل شده است. از این منظر، متحدان آمریکا به جای انتظار برای بازگشت واشنگتن به گذشته، در حال بازتعریف روابط اقتصادی، امنیتی و دفاعی خود هستند؛ تغییری که حتی با پایان دوران ترامپ نیز ممکن است ادامه پیدا کند.
